FORAGE Newsletters

Οι εταίροι του προγράμματος θα παράγουν τακτικά ενημερωτικά δελτία σε όλη τη διάρκεια ζωής του έργου. Αυτά τα ενημερωτικά δελτία παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την ανάπτυξη του Δικτύου FORAGE αλλά και σχετικά με συγκεκριμένες πτυχές του έργου της ομάδας. Παρακάτω θα βρείτε τα τελευταία newsletters: 

NEWSLETTER 9 (Μάρτιος 2014)

 

Το μέλλον της μάθησης για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας στην Ευρώπη: Μαθαίνοντας από την Εμπειρία
Δεύτερη Πανευρωπαϊκή Συνδιάσκεψη  –  Μία ανασκόπηση

Το ForAge είναι ένα Ευρωπαϊκό πολυμερές δίκτυο με κύριο στόχο την ανταλλαγή και προώθηση εμπειριών μάθησης ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Η δεύτερη ευρωπαϊκή συνδιάσκεψη πραγματοποιήθηκε στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας, από τις 30 Σεπτεμβρίου ως την 1η Οκτωβρίου, 2013.

Την οργάνωση της εκδήλωσης είχε η ουγγρική εταιρία Trebag Property and Project Management Ltd, συνέπεσε δε με τη διεθνή μέρα του ΟΗΕ για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, την 1η Οκτωβρίου. Στη συνδιάσκεψη εξετάστηκαν τάσεις και εξελίξεις στη μάθηση στις μεγαλύτερες ηλικίες. Μία πληθώρα από ενδιαφέρουσες παρουσιάσεις και βιωματικά εργαστήρια έκαναν τη συνδιάσκεψη ιδιαιτέρως δημιουργική και χρήσιμη.

Μετά το χαιρετισμό του Καθηγητή John Benyon από το Πανεπιστήμιο του Leicester, του Ηνωμένου Βασιλείου και συντονιστή του ForAge, τη συνδιάσκεψη χαιρέτησε και ο Peter Kövesd, Διευθύνων Σύμβουλος της Trebag Ltd, καθώς και ο Zoltán Loboda, Επικεφαλής της Εκπαιδευτικής Αρχής και Νομικών και Διοικητικών Υπηρεσιών του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων της ουγγρικής κυβέρνησης.

Ανιχνεύοντας το πεδίο

«Οι σύγχρονες κυβερνήσεις δίνουν όλο και  περισσότερη βαρύτητα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και στην προετοιμασία για την αγορά εργασίας. Μήπως αυτό σημαίνει ότι η εκπαίδευση των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας θα είναι μόνο ένα είδος πολυτέλειας στις εύπορες χώρες;» Την ερώτηση αυτή έθεσε ο Δρ. Alan Tuckett, Πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εκπαίδευση Ενηλίκων (ICAE) κατά τη διάρκεια της παρουσίασής του και προσπάθησε να δώσει κάποιες απαντήσεις. Αναφέρθηκε στις εκπαιδευτικές ανάγκες των νέων και των ενηλίκων, στον αλφαβητισμό των ενηλίκων και στο Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ. Είπε χαρακτηριστικά «Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός.» Ο Δρ. Michael Sommer, συντονιστής προγράμματος του Ευρωπαϊκού δικτύου για την Εκπαίδευση Ενηλίκων της Γερμανίας, μίλησε για τη δική του εμπειρία στην ανταλλαγή πρακτικών από το χώρο της εκπαίδευσης ενηλίκων και πιο συγκεκριμένα, των ενηλίκων μεγαλύτερης ηλικίας από όλη την Ευρώπη.

Ο Δρ. Koen DePryck, από το Πανεπιστήμιο Vrije των Βρυξελλών και το Κέντρο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Αntwerp στο Βέλγιο, είπε ότι τα παραδοσιακά γραμμικά μοντέλα της τυπικής εκπαίδευσης δεν είναι πλέον αρκετά και ότι είναι απαραίτητο ένα σύστημα που θα βασίζεται σε μία μη-γραμμική προσέγγιση της εκπαίδευσης των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, περιλαμβάνοντας για παράδειγμα τη μάθηση που επιτελείται σε κοινότητες, την ανοιχτή, τη μη τυπική και την ενδογενεακή μάθηση.

Η μάθηση στις μεγαλύτερες ηλικίες στην Ευρώπη

Ο Jim Soulsby, συντονιστής του ForAge από το Ην. Βασίλειο, αναφέρθηκε στη σπουδαιότητα της μάθησης στις μεγαλύτερες ηλικίες και του δικτύου ForAge. Όπως είπε, οι στατιστικές για τη μάθηση στις μεγαλύτερες ηλικίες συχνά κάνουν λόγο για ηλικίες μόνο μέχρι τα 64 έτη. Επίσης, μόνο το 4% του πληθυσμού ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας εμπλέκεται σε κάποια διαδικασία μάθησης. Και ότι ενώ πολλοί ηλικιωμένοι καταθέτουν τις εμπειρίες σχετικά με τα οφέλη που είχαν από τη μάθηση, υπάρχουν ελάχιστα προγράμματα που να απευθύνονται σε αυτή την ομάδα-στόχο. Ένας από τους σκοπούς του ForAge είναι η δημιουργία μιας πλατφόρμας με μεγάλη διάρκεια για τη συγκέντρωση πληροφοριών και την ανάλυσή τους στην Ευρώπη, ώστε να διασφαλιστεί ότι δίνεται βαρύτητα στη μάθηση στις μεγαλύτερες ηλικίες.  

Οι Stefanie Steinbauer και Claudia Unger, από την Αυστριακή Ομοσπονδία Τυφλών και Ατόμων με Περιορισμένη Όραση της Βιέννης, έκαναν μία εντυπωσιακή παρουσίαση του προγράμματος VISAL – Visually Impaired Seniors’ Active Learning. Ο Roger Estelle Curto από Πανεπιστήμιο Τρίτης Ηλικίας Escuder Mollon του Castellón της Ισπανίας, παρουσίασε ένα εργαλείο για την αξιολόγηση της εκπαίδευσης ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας που λέγεται «EDU Improving Seniors’ Quality of Life».

Με το βλέμμα στην Ουγγαρία

Η επόμενη ολομέλεια είχε ως θέμα τη μάθηση για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας στην Ουγγαρία. Ο Bálint Boga, από το ουγγρικό Ίδρυμα Hospice στη Βουδαπέστη, αναφέρθηκε στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής, η οποία σημαίνει ότι σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία οι ηλικιωμένοι πρέπει, αλλά και μπορούν να μάθουν. Ένα από τα οφέλη της μάθησης είναι ότι οι ηλικιωμένοι γίνονται περισσότερο αυτόνομοι. Στην Ουγγαρία το προσδόκιμο ζωής είναι κατά 23.4% υψηλότερο από ότι πριν από δέκα χρόνια. Περίπου το 15% των ατόμων άνω των 60 πάσχει από άνοια, ενώ το 18% έχει συμπτώματα κατάθλιψης. Μόνο το 4.5% των ατόμων ηλικίας 55-64 ετών συμμετέχει σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Το ποσοστό αυτό είναι ακόμη χαμηλότερο (2.2%) για τα άτομα ηλικίας 65- 72 ετών.

Η Katalin Vámos, εκπαιδεύτρια, παρουσίασε στοιχεία σχετικά με τη χρήση του διαδικτύου από άτομα άνω των 50 ετών στην Ουγγαρία. Μόλις το 20% των ατόμων άνω των 50 ετών χρησιμοποιούν συστηματικά το διαδίκτυο, αλλά το 61% έχουν προφίλ σε κάποιο κοινωνικό δίκτυο.

Τέλος, ο Καθηγητής Jósef Jászberényi, Διευθυντής του Κέντρου Ερευνών για την Εκπαίδευση Ηλικιωμένων από το Κολλέγιο King Sigismund στη Βουδαπέστη, έκανε μία παρουσίαση σχετικά με την εκπαίδευση και την τρίτη ηλικία στην Ουγγαρία. Αναφέρθηκε στο γεγονός ότι η εκπαίδευση αυτή δε λαμβάνει χώρα σε κολλέγια ή Πανεπιστήμια, καθώς αυτά δε δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη ομάδα στόχο, αλλά σε κοινοτικά κέντρα. Η πρώτη ημέρα της συνδιάσκεψης έκλεισε με ερωτήσεις και συζήτηση.

Γιορτάζοντας την Ημέρα Ατόμων Μεγαλύτερης Ηλικίας του Ο.Η.Ε.

Οι εργασίες της δεύτερης ημέρας της συνδιάσκεψης άνοιξαν με την παρουσίαση της Zsófia Pustztai, Επικεφαλής του Γραφείου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στη Βουδαπέστη. Το θέμα αυτής της ολομέλειας ήταν « Η ενεργός γήρανση προσθέτει χρόνια στη ζωή μας». Ο ΠΟΥ θεωρεί τους υπέργηρους ως μία από τις δύο πιο ευάλωτες ηλικιακές ομάδες. Το Πρόγραμμα Δράσης του ΠΟΥ δίνει έμφαση στην Ενεργό Γήρανση. Για τον ΠΟΥ, η χρονολογική ηλικία δεν είναι ένδειξη γήρανσης και αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τη χάραξη πολιτικών.  Η έκθεση του ΟΗΕ «Αξιοπρεπής διαβίωση για όλους» (‘A Life of Dignity for All’) αναφέρεται στη συνεισφορά των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας στην κοινωνία.

Στη συνέχεια ο Καθηγητής Franz Kolland, από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης της Αυστρίας εισηγήθηκε σχετικά με τα οφέλη της μάθησης στις μεγαλύτερες ηλικίες. Ανέφερε ότι η μάθηση είναι μια συνεχής διαδικασία καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και ότι η δια βίου μάθηση μπορεί να αλλάξει την εικόνα που έχουμε για τη γήρανση. Πλήθος μελετών έχουν δείξει την ευεργετική επίδραση της μάθησης στην επεισοδιακή μνήμη, αλλά και στην υγεία. Όσοι εμπλέκονται σε κάποια διαδικασία μάθησης είναι πιο πιθανό να αναζητήσουν συντομότερα ιατρική βοήθεια και να αποφύγουν την αυτό-διάγνωση. Επίσης αναρρώνουν ταχύτερα από διάφορες ασθένειες. Η δια βίου μάθηση ενισχύει την κοινωνική ένταξη, καταπολεμά τον κίνδυνο της φτώχειας, αυξάνει την ισότητα ευκαιριών και αμφισβητεί τα αρνητικά στερεότυπα της γήρανσης. Το μεγαλύτερο εμπόδιο στη δια βίου μάθηση είναι η φτώχεια. Ωστόσο, η εκπαίδευση μπορεί να είναι αρνητική εμπειρία για κάποιους ηλικιωμένους, καθώς μπορεί να ανακαλέσει οδυνηρές αναμνήσεις.

Βιωματικά εργαστήρια

Το δεύτερο απόγευμα της Συνδιάσκεψης ήταν αφιερωμένο σε παράλληλα βιωματικά εργαστήρια, τα οποία συντόνιζαν εταίροι του  ForAge.

Η σύγκρουση των γενεών και ο ρόλος των ηλικιωμένων: Παρουσιάστηκαν τρία παραδείγματα από την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Ουγγαρία. Όπως είπαν οι συμμετέχοντες, σε όλη την Ευρώπη υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ των γενεών και τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας έχουν τον κύριο λόγο στη γεφύρωση αυτού του χάσματος.

 

Άτομα Μεγαλύτερης Ηλικίας και Erasmus+:

Οι συμμετέχοντες της ομάδας εργασίας παρατήρησαν ότι το πλαίσιο Grundtvig ήταν πολύ πετυχημένο όσον αφορά σε θέματα για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, υπάρχουν όμως φόβοι ότι το νέο Erasmus+ δε θα  περιλαμβάνει προγράμματα για την τρίτη ηλικία. Ο ρόλος του δικτύου ForAge είναι η ευαισθητοποίηση και η σύναψη συνδέσμων με άλλα δίκτυα.

Μαθησιακές Ανάγκες Ατόμων Μεγαλύτερης Ηλικίας Μειονοτήτων, Μεταναστών, Ρομά: Οι συμμετέχοντες συμπέραναν ότι ενώ η κατηγοριοποίηση αυτών των διαφορετικών μειονοτήτων σε μία ομάδα χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, το κοινό σημείο τους για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας είναι ο κοινωνικός αποκλεισμός. Η διερεύνηση της προέλευσης των πληθυσμών αυτών, της ιστορίας και των εμπειριών τους, θα βοηθούσε στη δημιουργία  συνδέσμων μεταξύ των μειονοτήτων και της επικρατούσας κουλτούρας. Η εκπαίδευση ενηλίκων θα πρέπει να βοηθήσει σε αυτή την κατεύθυνση.

Μάθηση και Εκπαίδευση για Άτομα Μεγαλύτερης Ηλικίας σε μονάδες παροχής φροντίδας: Τρεις ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις παρουσιάστηκαν από το χώρο εκπαίδευσης εκπαιδευτών που δραστηριοποιούνται σε μονάδες παροχής φροντίδας. Έγινε πρόταση για συλλογή και έκδοση από το ForAge των εμπειριών των εκπαιδευομένων αλλά και των εκπαιδευτών τους. 

Δεγενεακή Μάθηση: Παρουσιάστηκαν τρεις καλές πρακτικές με κοινό επιχείρημα ότι η μάθηση δεν είναι μόνο για τα παιδιά, καθώς υπάρχει ευρύ πεδίο θεμάτων που μπορούν οι ηλικιωμένοι να μάθουν από τα παιδιά, όπως για παράδειγμα η χρήση Νέων Τεχνολογιών. Η συζήτηση ανέδειξε επίσης το γεγονός ότι ένα μη-τυπικό εκπαιδευτικό περιβάλλον, συχνά είναι πιο ευνοϊκό από ένα τυπικό.

Ο Ρόλος των ΤΠΕ στη Μάθηση για τις Μεγαλύτερες Ηλικίες: Στο πλαίσιο αυτού του  εργαστηρίου συζητήθηκε η χρήση των ΤΠΕ από τους ηλικιωμένους στην Ευρώπη καθώς και η επέκταση των προγραμμάτων στις χώρες που ενάχθηκαν προσφάτως στην ΕΕ.

Δίνοντας λόγο στον Εκπαιδευόμενο

Τα εργαστήρια ακολούθησε ολομέλεια με θέμα τον εκπαιδευόμενο. Η Mariana Matache, από το «Asociate Euroed» της Ρουμανίας παρουσίασε το πρόγραμμα ‘The Citizen Comes First’ (Πρώτα ο Πολίτης), το οποίο πραγματοποίησε τοπικά σεμινάρια με θέμα τη δημοκρατία και στόχο την ενδυνάμωση των ρουμάνων πολιτών για την οργάνωση προγραμμάτων. Τα προγράμματα αυτά αφορούσαν για παράδειγμα τον καθαρισμό των δρόμων, τη δημιουργία ομάδων ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και υποτροφιών για παιδιά από οικογένειες χαμηλών εισοδημάτων. Ο Καθηγητής Ionut Popa, από τον ίδιο φορέα, μίλησε για τις αλλαγές που παρατηρούνται στη μετα-κομμουνιστική Ρουμανία, εξηγώντας ότι οι πολίτες μαθαίνουν πλέον να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες σε τοπικό επίπεδο. Ανέφερε ως παραδείγματα μία τοπική εφημερίδα, μία λέσχη ηλικιωμένων και ένα πολιτιστικό κέντρο.

Ο Sean Dillon από το «Age and Opportunity», στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας παρουσίασε το πρόγραμμα ‘Count Us In’. Στόχος του προγράμματος ήταν να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο μπορούν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας να εμπλακούν σε διαδικασίες για τη βελτίωση της υγείας τους και να χρησιμοποιήσουν τις δεξιότητές τους προς όφελος της τοπικής κοινωνίας. Το πρόγραμμα πρότεινε την εκπαίδευση συντονιστών για την ενίσχυση της ενασχόλησης των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας στα κοινά, κυρίως όσων είναι άνω των 75 ετών, ώστε να απευθυνθούν με τη σειρά τους σε άλλα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που βρίσκονται στο περιθώριο, ώστε να αυξηθεί ο αριθμός, κυρίως των ανδρών, που συμμετέχουν.   

Ακολούθησαν άλλες δύο παρουσιάσεις. Ο Ildikó Berény, υποψήφιος διδάκτωρ από την Ουγγαρία, μίλησε σχετικά με τις δυνατότητες μάθησης ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας με ειδικές εκπαιδευτικές μεθόδους στο Σωφρονιστικό Ίδρυμα Márianosztra. Έχει αυξηθεί ο αριθμός των φυλακισμένων με χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο: το 14% δεν έχει τελειώσει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Το Ίδρυμα εφάρμοσε προγράμματα εκπαίδευσης αλλά και κατάρτισης. Τα αποτελέσματα ήταν πολύ ενθαρρυντικά: οι εκπαιδευόμενοι σημείωσαν αύξηση της αυτοεκτίμησης, που οδήγησε σε καλύτερη επικοινωνία και λιγότερα περιστατικά βίας. Στη συνέχεια, ο Zbigniew Durczok, από την Ένωση SMZK του Krzeszowice της Πολωνίας, μίλησε για τα Πανεπιστήμια τρίτης ηλικίας (U3A) στην Πολωνία. το πρώτο πανεπιστήμιο U3A στην Πολωνία ιδρύθηκε το 1975 στη Βαρσοβία και τώρα υπάρχουν 385, κυρίως στις μεγάλες πόλεις, και υποστηρίζονται από τοπικές, περιφερειακές και εθνικές πολιτικές, αλλά και την Εθνική Τράπεζα. Υπάρχουν τρεις τύποι U3A: ανεξάρτητοι οργανισμοί, οργανισμοί με έδρα κάποιο πανεπιστήμιο και ομάδες με έδρα κάποια βιβλιοθήκη. Επίσης αναφέρθηκαν παραδείγματα ενδογενεακής συνεργασίας μεταξύ φοιτητών και ηλικιωμένων με αμοιβαίο όφελος. Ο αριθμός των ατόμων πολύ μεγάλης ηλικίας, άνοιξε το διάλογο για ένα Πανεπιστήμιο Τέταρτης Ηλικίας.

 

Κλείσιμο συνεδρίας

Με το κλείσιμο της συνεδρίας υπήρχε γενικώς μία καλή αίσθηση για τη συνδιάσκεψη, τις παρουσιάσεις και τα βιωματικά εργαστήρια. Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι πληροφορήθηκαν για πολλές χρήσιμες ιδέες και ότι οι συζητήσεις ήταν ιδιαιτέρως εποικοδομητικές.

Ο Jim Soulsby έκανε μία σύντομη αναφορά στη συνδιάσκεψη κ&